Pozivamo vas na otvaranje izložbe „Prenamjena: prostor i riječ“ vaše profesorice i umjetnice Irena Lagator Pejović.



Izložba je odgovor na poziv kustoskinje Natalije Vujošević, da u prostoru i na primjeru Galerije MSUCG promisli nasljeđe Svetlane Kane Radević, odnos prema okruženju, nasljeđu, “tranziciji” i međugeneracijskoj solidarnosti.

Projekat istražuje stvarno stanje manje vidljivih projekata Svetlane Kane Radević - realizovanih u sprezi sa društvenim preduzećima poput Duvanskog kombinata i Vodovoda i kanalizacije Titograda, Leksikografski zavod Crne Gore (galerija u kojoj se izložba događa) - ukazujući na arhitekturu kao praksu koja nastaje unutar specifičnih proizvodnih i društvenih uslova. U tom smislu, fokus se pomjera sa kanonizovanih i nagrađivanih djela arhitektice, ka ostvarenjima koja svjedoče o kompleksnim vezama između rada, institucija i javnog dobra.

Zaobilazeći monumentalizaciju i reprezentativne narative, izložba polazi od riječi Kane Radević o arhitekturi kao etičkom i društvenom činu: „Sve odluke donose se za čovjeka, u ime čovjeka. U prošlosti arhitekta je radio za pojedinca, danas radi za društvo. Taj odnos između društva i umjetnosti je vrlo interaktivan.“

Upravo značenje ovih riječi, kao i njihove savremene, često nevidljive i kontradiktorne „prenamjene“, postaje ključno mjesto ovog promišljanja - u kojem se lokalno situirano znanje pojavljuje kao nužan okvir za razumijevanje odnosa između prostora, društva i odgovornosti.

Kroz istraživački rad, razgovore i umjetničke intervencije, izložba osvjetljava pitanje memorije prostora - slojeve odluka, kompromisa i zaborava, postajući istovremeno mjesto susreta i intergeneracijskog dijaloga - između umjetnice i kustoskinje, uz uključivanje konzervatorke Nađe Baković - u neposredan odnos sa publikom. U tom zajedničkom polju mišljenja i govora, u kojem se razmjenjuju iskustva, mapiraju traume i ispituju mogući alati njihove sanacije, „prenamjena“ se uvježbava kao metodologija korekcije - povratak iz performativnog neoliberalnog režima u stanje društvenosti. 

Irena Lagator Pejović je umjetnica i teoretičarka umjetnosti čija se postmedijska i postkonceptualna praksa odvija na presjeku savremene umjetnosti, kritičke teorije i ekokritičkog istraživanja. U svom radu istražuje razarajuće mehanizme neoliberalnog poretka, brisanje arhitektonskog nasljeđa, komodifikaciju javnog prostora i kolonizaciju percepcije. Centralno mjesto u njenoj praksi zauzima bavljenje ekologijom i efektima klimatskih promjena, sagledano kroz prizmu Félix Guattarijeve ekozofije triju nerazdvojnih registara: ekološkog, socijalnog i subjektivnog. 

Predstavljala je Crnu Goru samostalnom izložbom Image Think na 55. Bijenalu u Veneciji. Njen rad izlagan je u Pinakothek der Moderne u Minhenu (2026); Salonu Muzeja savremene umjetnosti u Beogradu (2026); MG+MSUM u Ljubljani (2022); Muzeju primijenjene umjetnosti u Frankfurtu; MoMCA u Slovenj Gradecu (2022); Institutu Konrad Lorenz u Beču; Austrijskom kulturnom forumu u Njujorku; White Box Art Center u Njujorku (2016); La Triennale di Milano (2013); Muzeju MAXXI u Rimu (2013); na 12. Istanbulskom bijenalu (2011).

Među brojnim nagradama, dobitnica je UNESCO nagrade za promociju umjetnosti (4. Cetinjski bijenale), nagrade međunarodnog bijenala Transforming Memory: The Politics of Images (24. Memorijal Nadežde Petrović), nagrade 4. Međunarodnog trijenala grafike u Kairu. Njeni radovi nalaze se u privatnim i javnim kolekcijama, uključujući FRAC Marseille; Villa Pacchiani, Centro Espositivo, Santa Croce sull’Arno; MSCG Podgorica, MSU Beograd.